لام نئوبار در بزرگنمایی ×10

انواع گلبول های سفید خون

 

 

 

گلبولهای سفید

این گلبولها در مغز استخوان ، تیموس ، گره‌های لنفاوی و طحال تولید می‌شوند گلبولهای سفید کلیه اجزای یک سلول جانوری را دارند و همه نوع فعالیتهای حیاتی را انجام می‌دهند. تعداد گلبولهای سفید در هر میلیمتر مکعب خون انسان در حدود هفت هزار است که در مقایسه با تعداد گلبولهای قرمز این مقدار بسیار کم است. گلبولهای سفید به دو گروه گرانولوسیت (دانه‌دار) و آگرانولوسیت (بدون دانه) تقسیم می‌کنند.

گرانولوسیتها

هسته چند قسمتی و سیتوپلاسم آنها دانه‌دار است و 70 درصد از گلبولهای سفید خون را تشکیل می‌دهند. این گلبولها خاصیت بیگانه خواری دارند و به هنگام گردش در خون ، باکتریها و سایر مواد خارجی را با ایجاد پاهای کاذب و عمل فاگوسیتوز به درون خود می‌کشند و آنها را هضم می‌کنند و از بین می‌برند. این گلبولها همچنین می‌توانند از میان سلولهای پوششی جدار مویرگها عبور کرده و وارد فضای بین سلولی شوند و این عمل سلولهای سفید را دیاپدز می‌گویند. گرانولوسیتها به سه گروه تقسیم می‌شوند.

• نوتروفیلها

سلولهای کروی ، هسته دارای دو یا چهار لب پیوسته به هم توسط رشته‌های باریک است. 15 - 12 میکرومتر قطر دارند. و کار فاگوسیتوز (ریزه خواری) جانداران میکروسکوپی را انجام می‌دهند.

• بازوفیلها

سلولهای کروی ، هسته با دو لب نامشخص و 12 - 10 میکرومتر قطر دارند. و هیستامین که باعث التهاب بافتها می‌شود و هپارین که جلوگیری از تشکیل لخته می‌کند را آزاد می‌سازند.

• ائوزینوفیلها

سلولهای کروی ، هسته‌ها اغلب دو لب دارند، 12 - 10 میکرومتر قطر دارند و مواد شیمیایی که باعث کاهش التهاب می‌شود ترشح می‌کنند و به کرمهای انگلی معینی حمله می‌کنند.

آگرانولوسیتها

هسته نسبتا درشت و سیتوپلاسم یکنواخت دارند و شامل لنفوسیتها و مونوسیتها هستند.

• لنفوسیتها

سلولهای کروی با هسته گرد ، سیتوپلاسم تشکیل حلقه باریک را در اطاف هسته می دهد 8 - 6 میکرومتر قطر دارند. لنفوسیتها در افراد بالغ حدود 25 درصد از گلبولهای سفید را تشکیل می‌دهند. و بیشتر در دستگاه لنفاوی یافت می‌شوند. لنفوسیتها دو نوعند : نوع B که در مغز استخوان تولید و بالغ می‌شوند. اما در گره‌های لنفاوی جای می‌گیرند و نوع T که پس از ساخته شدن در مغز استخوان در تیموس مراحل رشد و نمو خود را طی می‌کنند.

ظاهر لنفوسیتها T , B در زیر میکروسکوپ بهم شبیه است اما فاصله‌های آنها متفاوت است. سلولهای B آنتی کور (پادتن) ترشح می‌کنند. آنتی کورها ملکولهای پروتئینی و از نوع گلوبولین‌ها هستند. سلولهای T بر خلاف سلولهای B در سطح فرد گیرنده‌های آنتی کور مانندی دارد که به کمک آنها به آنتی ژن میکروبها می‌چسبند. بدین ترتیب سلولهای T متحرک هستند و خود به محل عفونت یافته می‌روند.

• مونوسیتها

سلولهای کروی یا نامنظم می‌باشند. هسته‌ها گرد یا کلیدی شکل و یا نعل اسبی شکلند. نسبت به لنفوسیتها ، سیتوپلاسم بیشتری دارند. 15 - 10 میکرومتر دارند. در خون به عنوان سلولهای فاگوسیت کننده عمل می‌کنند دستگاه گردش خون را ترک کرده و تبدیل به ماکروفاژها می‌شوند که باکتریها ، سلولهای مرده ، اجزای سلولی و بقایای درون بافتی را فاگوسیتوز می‌کنند در بدن بخصوص در کبد ، طحال و گره‌های لنفاوی یافت می‌شود.

لام نئوبار برای شمارش گلبول ها

شمارش گلبول های خون

RED BLOOD CELL
هدف:شمارش گلبول قرمز در يك ميليمتر مكعب خون

تئوري:
بيماري کم خوني
تاريخچه
اولين قدم در درک ژنتيک امراض هموگلوبين در سال ۱۹۴۹ بوسيله "نيل" (Neel) برداشته شد. او نشان داد مبتلايان به اختلالات خوني که به مرض سلولهاي داسي شکل معروف است نسبت به يک ژن که همين اختلال با شدت کمتر را در هر دو والد هتروزيگوس بوجود مي‌آورد، به صورت هموزيگوس هستند. چند سال بعد (Pauling) و همکارانش مرض سلولهاي داسي شکل را به عنوان نخستين بيماري مولکولي که در آن هموگلوبين غير طبيعي باعث نقص مي‌شد، تشخيص دادند. سپس اينگرام (Ingram) متوجه شد نقص هموگلوبين در مرض سلول داسي شکل در اثر جايگزيني فقط يکي از ۲۸۷ اسيد آمينه مولکول هموگلوبين است.
اطلاعات اوليه
تقريبا تمامي اکسيژني که در خون حمل مي‌گردد، به هموگلوبين موجود در گلبولهاي قرمز خون متصل مي‌باشد. گلبولهاي قرمز طبيعي انسان ، ديسکهاي مقعرالطرفين کوچک با قطر ۹ - ۶ ميکرومتر مي‌باشند. اين سلولها از سلولهاي بنيادي پيش ساز به نام هموسيتوبلاستها در مغز استخوان ساخته مي‌شوند. در طي فرايند بالغ شدن گلبولها ، سلولهاي بنيادي توليد سلولهاي دختري مي‌نمايند که مقادير زيادي هموگلوبين ساخته و سپس اندامکهاي داخل سلولي مانند هسته ، ميتوکندري و ... را از دست مي‌دهند. فعاليت اصلي گلبول قرمز ، حمل هموگلوبين است که با غلظت بالا به صورت محلول در سيتوزول وجود دارد.
اهميت زياد توالي اسيد آمينه‌اي در تعيين ساختمانهاي دوم ، سوم و چهارم پروتئينهاي کروي و بنابراين اعمال بيولوژيک آنها به خوبي در بسياري از بيماريهاي خوني مانند کم خوني داسي شکل در انسان قابل شرح مي‌باشد. از لحاظ ژنتيکي ، بيش از ۳۰۰ نوع هموگلوبين شناخته شده در جمعيتهاي انساني وجود دارد. بيشتر اين انواع ناشي از تفاوتهايي در يک ريشه اسيد آمينه مي‌باشند. در اغلب موارد اين اثرات بر روي ساختمان و عملکرد جزئي بوده، ولي گاهي مي‌تواند وخيم بوده و به بيماريهاي خوني و کم خوني منجر شود.
ساختمان و عمل هموگلوبين
هموگلوبين ناقل تنفسي در گلبولهاي قرمز مهره‌داران و در برخي از بي‌مهره‌گان و در گره‌هاي ريشه خانواده نخود يافت مي‌شود. مولکول داراي ۴ قسمت است. هر واحد دارای ۲ قسمت است: يک زنجيره پلی‌پپتيد به نام گلوبين و يک گروه پروستتيک (غير پروتئيني) به نام "هم" (Heme) که يک رنگدانه حاوي آهن است که با اکسيژن ترکيب شده و به مولکول قدرت انتقال اکسيژن مي‌دهد. در تمام هموگلوبين‌ها قسمت "هم" يکسان است و تغييرات ژنتيکي فقط محدود به قسمت گلوبين مي‌گردد.
در هموگلوبين افراد بالغ قسمت پروتئيني مولکول از دو نوع زنجيره پلي‌پپتيدي ساخته شده: زنجيره آلفا داراي ۱۴۱ اسيد آمينه که ژن آن روي کروموزوم ۱۶ قرار دارد و زنجيره بتا داراي ۱۴۶ اسيدآمينه که ژن آن روي کروموزوم ۱۱ قرار دارد. از نظر انتخاب طبيعي ، تعداد جايگزينيهاي اسيدهاي آمينه در ساختار هموگلوبين محدود است. فقط آن گروه از جايگزيني‌هايي که به عمل مولکول آسيبي نمي‌‌رسانند مي‌توانند باقي بمانند. موضع اتصال آهن در انواع زنجيره‌هاي گلوبين انسان و ديگر گونه‌هاي مهره داران ثابت است. بيشتر هموگلوبين‌هاي غير طبيعي در اثر جهشهاي نقطه‌اي در ژنهاي ساختماني که ترتيب آمينو اسيد را در يکي از زنجيره‌ها کد مي‌کند اتفاق مي‌افتد و بعضي ديگر در اثر مکانيزمهاي مولکولي ديگر بوجود مي‌آيند.
آنمي ناشي از دفع خون
بعد از خونريزي سريع ، بدن پلاسما را در ظرف ۳ - ۱ روز جايگزين مي‌کند اما اين امر يک غلظت پايين گويچه‌هاي سرخ خون را به جاي مي‌گذارد. اگر خونريزي دومي بوجود نيايد، غلظت گويچه‌هاي سرخ خون معمولا در ظرف ۶ - ۳ هفته به حد طبيعي باز مي‌گردد. در خونريزي مزمن ، شخص به کرات نمي‌تواند مقدار کافي آهن از روده جذب کند تا هموگلوبين را به همان سرعتي که از دست مي‌دهد، تشکيل دهد. در اين حال گويچه‌هاي سرخ با هموگلوبين بسيار کم در داخلشان توليد مي‌شوند و منجر به بروز آنمي هيپوکروميک ميکروسيتي مي‌شوند.
آنمي آپلاستيک
آپلازي مغز استخوان به آن معني است که مغز استخوان فاقد عمل طبيعي خود است. به عنوان مثال ، شخصي که در معرض تشعشع گاما از يک انفجار هسته‌اي قرار مي‌گيرد ممکن است دچار تخريب کامل مغز استخوان و متعاقب آن در ظرف چند هفته مبتلا به آنمي کشنده شود. به همين ترتيب درمان بيش از حد با اشعه ايکس ، بعضي مواد شيميايي صنعتي و حتي داروهايي که شخص ممکن است نسبت به آنها حساس باشد مي‌توانند همين اثر را ايجاد کنند.
آنمي مگالوبلاستي
فقدان ويتامين B12، اسيد فوليک و فاکتور داخلي مخاط معده مي‌توانند منجر به توليد مثل بسيار آهسته اريتروبلاستها شوند. در نتيجه ، اين سلولها بسيار بزرگ شده و شکلهاي غير عادي پيدا مي‌کنند و مگالوبلاست ناميده مي‌شوند. آتروفي مخاط معده يا در فقدان معده در نتيجه برداشتن کامل آن با عمل جراحي ايجاد مي‌شود مي‌تواند منجر به آنمي مگابلاستي شود. همچنين بيماران مبتلا به "اسپيروي معده" (Sprue) که در آن اسيد فوليک ، ويتامين B12 و ساير ترکيبات ويتامين B به خوبي جذب نمي‌شوند غالبا دچار آنمي مگالوبلاستي مي‌گردند. اين گويچه‌ها داراي غشاي شکننده هستند و به آساني پاره شده و شخص را دچار کمبود تعداد کافي گويچه سرخ مي‌سازند.
آنمي هموليتيک
بسياري از ناهنجاريهاي مختلف گويچه‌هاي سرخ که بيشترشان ارثي هستند، گويچه‌هاي سرخ را شکننده مي‌سازند، بطوريکه هنگام عبور از مويرگها و به خصوص هنگام عبور از طحال به آساني پاره مي‌شوند و منجر به آنمي شديد مي‌شوند. برخي از انواع اين کم خوني به قرار زير است.
اسفروسيتوز ارثي
در اين بيماري گويچه‌هاي سرخ کوچک بوده و به جاي اينکه به شکل صفحات مقعرالطرفين باشند، کروي هستند. اين گويچه‌ها نمي‌توانند فشرده شوند، زيرا فاقد ساختمان کيسه‌اي شکل سست غشاي گويچه‌هاي طبيعي هستند. اين گويچه‌ها هنگام عبور از طحال حتي با يک فشار مختصر ، به آساني پاره مي‌شوند.
آنمي داسي شکل
اين نوع کم خوني در حدود ۰.۳ درصد تا يک درصد در سياه پوستان غرب آفريقا و آمريکا وجود دارد. گويچه‌ها محتوي يک نوع غير طبيعي هموگلوبين به نام هموگلوبين S هستند که به علت زنجيره‌هاي بتاي غير طبيعي هموگلوبين ايجاد مي‌شود. هنگامي که اين هموگلوبين در معرض فشارهاي کم اکسيژن قرار مي‌گيرد، به صورت بلورهاي درازي در داخل گويچه سرخ رسوب مي‌کند. هموگلوبين رسوب کرده به شکل داس ، به غشا گويچه آسيب مي‌رساند و غشا شکننده شده و آنمي شديد ايجاد مي‌گردد.
اريتروبلاستوز جنيني
در اين نوع کم خوني گويچه‌هاي سرخ RH مثبت جنيني مورد حمله آنتي‌ کورهاي مادر RH منفي قرار مي‌گيرند. اين آنتي کورها ، گويچه‌ها را شکننده و منجر به پارگي شديد آنها مي‌شوند و موجب مي‌شوند که نوزاد با کم خوني شديد به دنيا بيايد. تشکيل فوق‌العاده سريع گويچه‌هاي سرخ جديد براي جبران گويچه‌هاي خراب شده که در اريتروبلاستوز جنيني بوجود مي‌آيد. موجب مي‌شود که تعداد زيادي از انواع بلاستهاي اوليه گويچه‌هاي سرخ به داخل خون آزاد شوند.
تالاسمي
تالاسمي ها يک گروه متجانس از اختلالات سنتز هموگلوبين هستند که نقص پايه‌اي آنها در ساختمان مولکول نبوده بلکه کاهش در سنتز زنجيره‌هاي آلفا يا بتا مي‌باشد. اين اختلال باعث بهم خوردن توازن سنتز زنجيره گلوبين شده، و لذا زنجيره‌هاي گلوبين اضافي ته نشين مي‌شوند، نتيجتا رشد و بقاي گلبولهاي قرمز به خطر مي‌افتد. دو گروه اصلي تالاسمي شناخته شده است: تالاسمي آلفا که در آن سنتز زنجيره آلفا کاهش يا قطع مي‌شود و تالاسمي بتا که در آن سنتز زنجيره بتا با مشکل رو به رو مي‌شود.
اثرات کم خوني بر روي سيستم گردش خون
ويسکوزيته خون تقريبا بستگي کامل به غلظت گويچه‌هاي سرخ خون دارد. در آنمي شديد ويسکوزيته ممکن است به جاي رقم طبيعي حدود 3 برابر به يک و نيم برابر ويسکوزيته آب سقوط کند. اين امر مقاومت در برابر جريان خون را در رگهاي محيطي کاهش مي‌دهد و لذا مقدار بسيار زيادتري خون نسبت به حالت طبيعي در بافتها جريان پيدا کرده و به قلب باز مي‌گردد. هيپوکسي ناشي از کاهش انتقال اکسيژن توسط خون موجب مي‌شود که رگهاي بافتي گشاد شوند و اجازه دهند که خون باز هم بيشتري به طرف قلب باز گردد و برون‌ده قلبي را افزايش دهد. يکي از اثرات کم خوني شديد ، افزايش شديد بار کاري قلب است.
افزايش برون‌ده قلبي را افزايش دهد. يکي از اثرات کم خوني شديد ، افزايش شديد بار کاري قلب است.افزايش برون‌ده قلبي در آنمي تا حدود بسياري از علايم آنمي را خنثي مي‌سازد زيرا اگر چه يک واحد خون فقط بسيار کمي اکسيژن حمل مي‌کند، سرعت جريان خون ممکن است به اندازه کافي افزايش يابد بطوري که تقريبا مقادير طبيعي اکسيژن به بافتها رسانده شوند. اما هنگامي که شخص مبتلا به آنمي شروع به انجام فعاليت عضلاني کند قلب قادر به تلمبه زدن خون بيشتر نخواهد بود.در نتيجه هنگام فعاليت عضلاني که نياز بافتها به اکسيژن را فوق‌العاده افزايش مي‌دهد، هيپوکسي فوق‌العاده شديد بافتي بوجود آمده و غالبا نارسايي قلبي حاد به دنبال آن پيش مي‌آيد
درمان کم خوني
مهمترين داروي کم خوني آهن و ترکيبات آهن است. آهن از طريق معده و روده جذب بدن شده و در کبد ذخيره مي‌شود تا در ساختمان هموگلوبين بکار رود. آهن و ترکيبات آن مغز استخوان را وادار به ساختن گلبول سرخ مي‌کند. داروي عصاره ديگر جگر توام با ويتامين B12 نيز براي کم خوني بسيار مفيد است، به خصوص در کم خونيهاي شديد.

شرح آزمايش

وسايل آزمايش:
پنبه – الکل – لانست – ملانژور قرمز – محلول هايم نمکي - لام نئو بار

روش کار:
ابتدا نوک انگشت را توسط پنبه آغشته به الکل ضد عفوني ميکنيم . بعد توسط يک ضربه لانست نوک انگشت را سوراخ کرده, خون جريان پيدا ميکند و يک ملانژورقرمزتميز وخشک انتخاب مي کنيم سپس ملانژور را افقي نگهميداريم و  خون را تا علامت مانده داخل ملانژورميکشيم (اگر خون به خوبي  بالا نرفت لوله لاستيکي رابه ته ملانژور وصل ميکنيم و سر ديگر لوله را دردهان ميگذاريم نوک ملانژور را داخل خون ميگذاريم و با دهان خون را بالا مي کشيم.)
مهم است که ازورودحباب هوا  به داخل ملانژور جلوگيري به عمل بياوريم به اين صورت که ملانژور را به طور کامل داخل خون ميگذاريم . خون نوک واطراف ملانژور را با پنبه خوب پاک ميکنيم
قبلا چند سي سي از محلول هايم را دريک شيشه ساعت ميريزيم. نوک ملانژور را داخل محلول قرار ميدهيم ماده هم غلظت را تا ۱۰۱ به درون ملانژور ميکشيم لوله لاستيکي را از ملانژور جدا ميکنيم. سر وته ملانژور رابين دو انگشت شست و سبابه نگه ميداريم.۲ تا ۳ بار تكان مي دهيم.
لام هموسيتومتر تميز را روي ميزصاف و تراز قرار ميدهيم لامل سنگين تميز را روي لام قرار ميدهيم .ملانژور راعمودي ميگيريم  ۱ تا ۲ قطره اول محتوي ملانژور را دور ميريزيم با گذاشتن انگشت سبابه در ته ملانژور ريختن محتوي ملانژور را در اختيار ميگيريم.يک قطره کوچک از محتوي ملانژور را توسط قراردادن نوک ملانژور در بين لام و لامل هدايت ميکنيم. بطوريکه مخلوط خون وماده رقيق کننده به منطقه شمارش نفوذکند. چند دقيقه لام را ثابت ميگذاريم تاسلولهابيحرکت شوند.لام را زير ميکروسکوپ قرار ميدهيم با عدسي ابژکتيو10xمورد مطالعه قرار ميدهيم . مربع بزرگ واقع در وسط صفحه مدرج را شمارش ميکنيم.

محاسبه تعداد گلبولهاي قرمز:
نحوه شمارش مانند شمارش گلبول سفيد مي باشد.

 

 

روش دستی شمارش گلبول های قرمز خون :

وسایل آزمایش :

نمونه خون - ملانژور قرمز - مکنده پلاستیکی - محلول هایم ( کلرور مرکوریک + سولفات سدیم + کلرور

 سدیم + آب مقطر )

دستگاه shaker - لام نئوبار - لامل سنگی - پنبه و الکل - میکروسکوپ نوری

روش کار :

ابتدا ملانژور قرمز را داخل نمونه خون وارد میکنیم و تا ۵/۰ خون میکشیم . باید کار را طوری انجام دهیم که خون همراه هوا وارد نشود چون حبابدار شدن آن باعث خطا در نتیجه آژمایش میشود . بعد نوک ملانژور را با گاز استریل از خون پاک میکنیم و وارد محلول هایم نموده تا ۱۰۱ میکشیم به وسیله مکنده پلاستیکی. در این حالت رقت ۲۰۰/۱ حاصل میشود . سپس پیپت را در shaker به مدت 5-3 دقیقه قرار میدهیم و س÷س ÷ی÷ت را برداشته و قطرات اول را دور میریزیم . لامل را روی لام قرار میدهیم و یک قطره از نمونه را بین لام و لامل وارد میکنیم و سپس زیر میکروسکوپ بررسی میکنیم . با عدسی x10 محل شمارش را تعیین میکنیم ( برای شمارش گلبولهای قرمز از روی لام هماسیتومتر از مربع وسط که خود شامل 25 مربه کوچک است استفاده میکنیم و معمولا 5 مربع از 25 مربع شمارش میشود .) شمارش گلبولهای قرمز را با عدسی x40 انجام میدهیم .

خطاهای آزمایش :

1- اشکالات تکنیکی : از جمله این اشکالات می توان از نمونه گیری غلط مثل کند بودن جریان خون از محل نمونه گیری که میتواند بعلت نازک بودن سوزن سرنگ مصرفی باشد و یا استفاده طولانی از گارو نام برد . استفاده از ÷ی÷تها و لامهای شمارش غیر دقیق یا خوب مخلوط نکردن محلول سوسپانسیون گلبولی یا غلط پر کردن صفحه شمارنده و بالاخره عدم دقت لازم در شمارش سلولها همگی میتواند به نوبه خود موجب اشتباه در نتیجه شمارش گلبولهای قرمز شود.

2- اشکالات محیطی : توزیع و پراکندگی نامناسب سلولها در روی محفظه ، لامهای شمارشگر یکی از مسائل تصادفی است که در مورد حتی سوسپانسیونهای سلولی خوب تهیه شده نیز رخ میدهد .

نتیجه :

بعد از شمارش عدد را در فاکتور رقت که ۲۰۰ لست ضرب کرده و تقسیم بر حجم هر مربع که ۰۰۴/۰ است و تعداد مربع شمارش شده میکنیم و در نهایت در ۱۰^۴ضرب میکنیم .

 بحث :

تعداد نرمال گلبول قرمز در هر لیتر خون به صورت زیر میباشد :

مردان : 5/6 - 9/3 (10^12)

زنان : 5/5 - 4 (10^12)

نوزادان : 5/6 - 4 (10^12)

کمتر از این حد فرد مبتلا به آنمی و بیشتر از این فرد مبتلا به پلی سایتمی است .

 

گروه خونی

 

توضیح:

برای تعیین گروه های خونی ABO  به 2 روش انجام می پذیرد:

1-Cell type

2-Back type

روش Cell type:

این روش به 2 نوع انجام می شود:

*نوع لامی

*نوع لوله ای

روش لامی:

یک لام تمیز برداشته و 2 قطره خون کامل یا گلبول قرمز را روی آن قرار دهید.

1 قطرهAnti A  روی 1 قطره خون و1قطرهAnti B  روی  قطره دیگرخون بریزید.

لام را به مدت 1 تا 2 دقیقه بر روی دستگاه shaker قرار دهید.

لام را از نظر آگلوتیناسیون بررسی کنید.

روش لوله ای:

سوسپانسیون 3 تا 5 درصد خونی تهیه کنید.(روش تهیه سوسپانسیون:5 سی سی خون + 95 سی سی سرم فیزیولوژی)

2 لوله تمیز برداشته ، روی یکی A  و روی دیگری B می نویسیم.

از سوسپانسیونی که تهیه کرده ایم یک قطره به لوله A و یک قطره به لوله B اضافه می کنیم.

به لوله, A Anti A و به لوله, B  Anti Bاضافه می کنیم.

سپس 2 لوله را برای مدت 1 دقیقه در دور 1000 سانتریفیوژ می کنیم.

لوله ها را از نظر آگلوتیناسیون بررسی می کنیم.

تفسیر نتایج:

روش لامی:

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با Anti A آگلوتینه شد گروه خونی فرد A می باشد.

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با Anti B آگلوتینه شد گروه خونی فردB  می باشد.

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با هر دو Anti A و Anti Bآگلوتینه شد گروه خونی فرد AB می باشد.

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با هیچکدام آگلوتینه نداد ، گروه خونی فردO  است.

روش لوله ای:

با ضربه مختصری به انتهای لوله،چنانچه رسوب گلبولی از انتهای لوله جدا شده و به صورت توده هایی در یک مایع شفاف شناور بماند آگلوتیناسیون مثبت است و چنانچه در اثر ضربه مختصر به انتهای لوله رسوب گلبولی به تدریج به حالت سوسپانسیون یکنواخت در آید،نتیجه آگلوتیناسیون منفی است.

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با Anti A آگلوتینه شد گروه خونی فرد A می باشد.

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با Anti B آگلوتینه شد گروه خونی فردB  می باشد.

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با هر دو Anti A و Anti Bآگلوتینه شد گروه خونی فرد AB می باشد.

اگر گلبول قرمز فرد مورد آزمایش با هیچکدام آگلوتینه نداد ، گروه خونی فردO  است.

روش Back type:

در این روش دو لوله به نام های A وB برداشته و در هر لوله 2 قطره سرم بیمار بریزید.در لوله A یک قطره cell A (سوسپانسیون گلبولی 4 تا 6 درصد خون با گروه خونی A ) و لوله B یک قطره cell B  (سوسپانسیون گلبولی 4 تا 6 درصد خون با گروه خونی B ) اضافه نمایید.

لوله ها را به مدت 5 دقیقه در حرارت آزمایشگاه بدون حرکت قرار دهید.سپس به مدت 1 دقیقه 1000 سانتریفیوژ نموده و نتیجه را بر اساس آگلوتیناسیون بررسی کنید.

تفسیر نتایج:

اگر سرم فرد با گلبول قرمز B(cell B) آگلوتیناسیون ایجاد نماید ولی باcell A آگلوتینه نشود سرم مورد آزمایش متعلق به فردی با گروه خونی A می باشد.

اگر سرم فرد با گلبول قرمزcell A آگلوتیناسیون ایجاد نماید ولی با cell B آگلوتینه نشود سرم مورد آزمایش متعلق به فردی با گروه خونی Bمی باشد.

اگر سرم فرد با cell A و cell B آگلوتینه ایجاد نکند گروه خونی فرد از نوع AB  است.

اگر سرم فرد هم با cell A و هم با cell B آگلوتیناسیون دهد گروه خونی فردO  است.

 

انواع گروههای خونی (سیستم ABO)

گروه خونی A : آنتی ژن نوع A را سطح گلبول قرمز خود دارند و در پلاسمای خونشان نیز آنتی کور B (ضد آنتی ژن B) را دارا هستند.

گروه خونی B : آنتی ژن نوع B را در سطح گلبو لهای قرمز خود را دارند و در پلاسمای خونشان نیز آنتی کور A (ضد آنتی ژن A) را دارند.

گروه خونی AB : آنتی ژن نوع A و B را در سطح گلبولهای قرمز خود را دارند و در پلاسمای خونشان نیز هیچ یک از آنتی کورها را ندارند.

گروه خونی O : هیچ یک از آنتی ژنها را در سطح گلبولهای قرمز خود ندارند ولی هر دو آنتی کور را دارا هستند.

 

رسوب خونی
گروه خونی A : با آنتی کور B رسوب نمی‌دهد ولی با آنتی کور A رسوب می‌دهد.
گروه خونی B : با آنتی کور B رسوب می‌دهد ولی با آنتی کور A رسوب نمی‌دهد.
گروه خونی AB : با هر دو آنتی A و B رسوب می‌دهد.
گروه خونی O : با هیچ یک از آنتی کورهای A و B رسوب نمی‌دهد.

 

سیستم RH
در سال 1940 ، لاندشتاینر و وینر نشان دادند آنتی بادیهایی که بر علیه گلبولهای قرمز میمون رزوس (Rhesus) تولید می‌گردد، قادرند گلبولهای قرمز 85% از جمعیت انسانی را نیز آلگوتینه نمایند. این آنتی بادیها بر علیه مولکولی که (RH) نامیده شده ، بوجود می‌آمدند و افرادی را که واجد این مولکول بودند Rh مثبت نام گرفتند و به 15 درصد بقیه که فاقد این مولکول بودند، افراد Rh منفی اطلاق گردید. آنتی‌بادیهای طبیعی بر علیه آنتی ژنهای Rh در بدن تولید نمی‌شوند.

 

جدول گروه خونی :

 

 

پیش بینی گروه خونی فرزندان:

گسترش خونی

هدف ازتهيه گسترش خوني:
I. شمارش افتراقي گلبولهاي سفيد(DIFF)
II. بررسي مرفولوژي گلبولها

ويژگيهاي يک گسترش خوني:
تهيه يک گسترش خوني استاندار واصولي نخستين قدم درتشخيص سلولهاي خوني طبيعي از غير طبيعي وحکم درخصوص آنهاست و يک  گسترش خوني نادرست باعث اشکال در تشخيص سلولهاي خوني ميشود.
۱- گسترش خوني دوسوم(۳/۲) سطح لام را اشغال کند-گسترش خوني کوتاه ارزش پائيني دارد-
۲- گسترش خوني ازابتدا وانتهاي لام فاصله داشته باشد.
۳- گسترش خوني مطلوب داراي مناطق ضخيم متوسط ونازک ميباشد.
۴- انتهاي گسترش خوني شعله شمعي باشد - انتهاي گسترش هاي خوني ناصاف، کج و نوک تيز  بي ارزش تلقي ميشود-
۵- يک گسترش خوني خوب داراي دو حاشيه دردو سمت لام دارد
 تهيه گسترش خوني خوب نيازمند تمرين وممارست است به هرحال براي تهيه  گسترش خوني نازک با کم کردن زاويه وبراي آماده کردن لام ضخيم با زياد کردن زاويه به اين هدف نايل ميشويم .
خاطر نشان ميکنم براي تهيه لام خوب  درمورد کم خوني ها برداشتن قطره خون بزرگتر يا زياد کردن زاويه ميتوان لام مطلوب را بدست آورد.
يافتن علل ايجاد آرتيفکت درلامهاي رنگ آميزي شده :
علتهاي ايجاد آرتيفکت (ARTEACTCT) در لامهاي رنگ آميزي شده جهت  شمارش افتراقي (DIFF)
الف) درموقع نمونه گيري:
۱- بستن طولاني مدت تورنيکت  (HEMOCONCENTRATION) باعث افزايش پارامترهاي خوني ميشود.حداکثرمدت بسته بودن تورنيکت يک دقيقه است.
۲-  کشيدن سريع خون در سرنگ باعث ليز گلبولهاي قرمز ميشود.
* اگر اندازه نيدل سرنگ نامناسب باشد . باعث تغيير فرم گلبولها ميشود.
* انتقال خون به لوله با فشار باعث تغيير فرم گلبولها ميشود.
نيدل بايد از سرنگ جداشود و خون به آرامي به جدار داخل لوله وارد شود.وبه آرامي با ماده ضدانعقاد مخلوط گردد
* اگر لوله به مقدار بسيار کمي دترژنت آلوده باشد. يالوله خشک نباشد خون هموليز ميشود.
* خون گيري از برانول بيمار ي که سرم دريافت ميکند. از علل ايجاد آرتيفکت در لام است.
ب) ماده ضدانعقاد:
۱- انتخاب ماده ضدانعقاد مناسب براي آزمايش( CBC) ماده ضدانعقادEDTA است.
۲- مقدار کم ماده ضد انعقادسبب ايجاد ذرات لخته وخطادر تست مي شود.
۳- مقدار زياد ماده ضد انعقاد باعث چروکيد گي (SHRINKAGE)و تغيير درشکل گلبولهاي قرمز را درپي دارد.
* مقدار زياد ماده ضد انعقاد باعث کاهش حجم متوسط گلبولهاي قرمز ميشود. در اصل کاهش( MCV) را درپي دارد.
* بر اثر ماندن خون بر روي ماده ضد انعقادEDTA تغييراتي درشکل گلبولها ايجاد مي شود.
پ) زمان:
۱- تاخير درفيکس کردن فروتي باعث تغيير شکل وتغيير اندازه گلبولها ميشود.
ج) رنگ آميزي
۱- باز ماندن درب ظرف رنگ باعث تغيير PH رنگ ميشود
۲- اگر رنگ را صاف نکنيم رسوبات رنگ باعث مشکل مي شود.
۳- خشک شدن رنگ بر روي لام در طي رنگ آميزي
۴- شتستن نا کافي لام بعدازپايان مرحله  رنگ آميزي.
د) فوت کردن :
قبل از فيکس کردن فوت کردن به فروتي براي خشک کردن يا استفاده از پنکه با دور بالا باعث تجمع هموگلوبين در وسط گلبولهاي قرمز وايجاد تارگت سل در روي لام مي شود.

آشنايي با رنگها:
رنگ آميزي( staining):
به افتخار آقاي رومانوسکي  romanowskyرنگ رايت ( wrigth-stian) و رنگ گيمسا (GIMSA-Stian) و.... بنام رنگهاي رومانوسکي نامگذاري شدند.
رنگ رايت ( wrigth-stian):
اين رنگ داراي رنگينه هاي اسيدي مثل ائوزين و رنگينه هاي بازي يا قليائي مثل متيلن بلو (آبي متيلن) ميبا شد.
اساس رنگ آميزي:
اجزا و ساختمانهاي اسيدي سلولها رنگهاي قليائي را مي پذيرند لذا اين ساختمانها را بازوفيليک(قليا دوست) دوستار مواد بازي گويند,مثل هسته سلول که در اين رنگ آميزي آبي رنگ ميشود.  اجزا وساختمانهائي که فقط رنگينه هاي اسيدي را بخود راه ميدهند اسيدوفيليک (اسيد دوست)يا ائوزينوفيليک(ائوزين دوست) مي نامند.اين اجزا که در سيتو پلاسم بعضي سلولها قرار دارند  با اين رنگ آميزي قرمز رنگ ميشوند اجزاوساختمانهائي که ترکيبي ازدو رنگينه هم رنگينه اسيدي هم رنگينه بازي را به خود راه ميدهند نوتروفيليک(خنثي دوست ) مي نامند .
بهترين رنگ براي رنگ آميزي گسترش خوني  رنگ رايت+ گيمسا است
**رنگ آميزي گيمسا با توجه مشکلات وعيوبي که براي آن ذکر ميشود هنوز به عنوان رنگ آميزي روتين ومعمول آزمايشگاهها از آن استفاده مي شود.

طرزتهيه گسترش خوني:
وسايل کار: 
دو عدد لام يک بار مصرف تميز- پنبه – الکل- لانست- متانول- رنگ گيمسا
روش کار:
ابتدا نوک انگشت را توسط پنبه آغشته به الکل ضد عفوني ميکنيم . بعد توسط يک ضربه لانست نوک انگشت را سوراخ کرده, خون جريان پيدا ميکند
روش لانست زدن:
يک قطره خون را(بوسيله لوله هماتوکريت ساده) در يک سانتيمتري انتهاي لام قرار ميدهيم  (مطابق شکل) لبه لام ديگر(لام rode) را با زاويه ۳۰ - ۴۵ درجه بر روي قطره خون قرار مي دهيم .لحظه اي بعد خون سراسر روي لبه لام دوم( فصل مشترک دو لام)  ا نتشار مي يابد. اکنون لام را با يک فشارملايم و با  سرعت يکنواخت در سطح لام اول به سمت جلوحرکت ميدهيم . در پايان گسترش خوني درهواي آزمايشگاه خوب خشک شود سپس خون روي لام را توسط ريختن الکل متانول ثابت ميکنيم.ميگذاريم سطح لام خوب خشک شود.اين لام براي رنگ آميزي آماده است.
رنگ آميزي: 
اول روي واقعي لام خوني را مشخص کرده و علامت زده - همان طرف لام که قبلا رويش خون کشيده ايم و با الکل متانول آن را ثابت کرديم.
نحوه رنگ آميزي:
رنگ گيمسا را به نسبت يک به ده رقيق مي کنيم ( ۱ccرنگ +۹cc آب) و سپس لام را داخل آن  قرار مي دهيم .سپس رنگ روي لام را مي شوريم.لام به رنگ آبي متمايل به بنفش مي شود.
نکاتي در مورد لام ها :
۱-  بايد لامها را تميزوعاري ازچربي انتخاب کرد.
۲-  لام (rode) بايد لبه اش صاف باشد.
۳- درفاصله بين تهيه هر گسترش خوني بايد لبه لام (rode) را بايک پارچه مرطوب ازخون پاک کنيم تا با نمونه بعدي تداخل صورت نگيرد.

مشاهده گلبول های خون

موضوع آزمایش :

الف) مشاهده گلبول قرمز خون           ب)مشاهده گلبول سفید

وسایل مورد نیاز:

میکروسکوپ نوری، لام ، لامل ، لانسیت، الکل ، آب مقطر

الف) مشاهده گلبول قرمز

1-   تهیه نمونه: برای تهیه نمونه ابتدا نوک انگشت را ضد عفونی کرده و ماساژ می‌دهیم و انگشت را نگه می‌داریم تا مقدار خون بیشتری در نوک انگشت جمع شود و سپس به وسیله لانسیت به نوک انگشت می‌زنیم تا  چند قطره خون بیرون بیاید، قطره اول را بیرون می‌ریزیم و قطره دوم را روی لام می‌ریزیم و یک لام دیگر در بالای لام قرار می‌دهیم که زاویه کوچک به سمت خون باشد ولام را آهسته آهسته به خون نزدیک می‌کنیم تا مماس بر خون شود و سپس لام را به سمت عقب روی لام می‌کشیم تا خون بر روی لام گسترده شود و در انتهای گسترش خونی حالت سفید ایجاد شود

2-   مشاهده نمونه : در این هنگام نمونه ما تهیه شده آنرا بر روی صفحه پلاتین میکروسکوپ قرار داده و میکروسکوپ را با پیچ‌های ماکرو و میکرو تنظیم کرده و با روشنایی مناسب و بزرگنمایی 40x  و 100x به مشاهده و دیدن گلبولهای قرمز می‌پردازیم.

3-   نتیجه آزمایش :گلبول‌های قرمز در زیر میکروسکوپ به شکل سکه‌هایی که از وسط فرو رفته باشند دیده می‌شوند.

ب)مشاهده گلبول سفید :

       1- تهیه نمونه: با خونگیری از انگشت، قطره خون را بر روی لام قرار می‌دهیم و به وسیله لام دیگر خون را بر روی لام گسترش می‌دهیم تا گسترش خونی بر روی لام ثابت شود برای این کار بر روی گسترش مقداری الکل می‌ریزیم چون اتانول مقداری از چربی خون را در خود حل کرده و چربی حل شده گلبولها را به لام می‌چسباند. و سپس به رنگ‌آمیزی آن می‌پردازیم که معمولا از دو رنگ گیمسا و رایت می‌توان استفاده کرد که برای انجام این کار لام با گسترش فیکس شده بصورت وارونه درون رنگ قرار داده و بیرون می‌آوریم و سپس لام را زیر آب می‌گیریم.

2. مشاهده نمونه : در این هنگام  نمونه ما آماده است. آنرا بر روی صفحه میکروسکوپ قرار داده  و با  تنظیم میکروسکوپ تصویر واحی از گلبول‌های سفید مشاهده می‌کنیم که ابتدا با بزرگنمایی کم و سپس با بزرگنمایی بیشتر به نمونه نگاه می کنیم .

لام نئوبائر

 

طرز كار با ميكروسكوپ نوري معمولي

ميكروسكوپهاي مختلف داراي بزرگنمائي هاي متفاوتي ميباشند كه عموماً با وجود عدسيهاي گوناگون، تصوير نمونه مورد نظر چند برابر ميشود . اصول كلي در تمامي انواع ميكروسكوپها براساس عبور نور با طول موجهاي متفاوت از چندين عــدسي محدب ميباشد كه هرچقدر طول موج نور بكار رفته در ميكروسكوپ مزبور كوتاهتر باشد قدرت تفكيك و يا جــداكنندگي آن ميكروسكوپ بيشتر است . براي مثال قدرت تفكيك چشم انسان 1/0 ميليمتر ميباشد و ميكروسكوپ نوري معمولي 24/0 ميكرون .

 

1 -  ميكروسكوپ نوري ( Light Microscope   )

منبع نور در اين ميكروسكوپ نور مرئي ميباشد و با عبور از چندين عدسي محدب كه در آن تعبيه شده است و نيز يك منشور كه مسير نور را تغيير ميدهد ( قدرت تفكيك 24/0 ميكرون ) .

2 – ميكروسكوپ ماوراء بنفش ( Ultra Violet Microscope )

ميكروسكوپ ماوراء بنفش يا ميكروسكوپ U.V.  كه منبع تغذيه نور ، اشعه U.V. ميباشد. نسبت به ميكروسكوپ نوري معمولي قدرت تفكيك بالاتري داشته چراكه اشعه ماوراء بنفش طول موج كوتاهتري نسبت به نور مرئي دارد . عدسي شيئي بكار رفته در اين ميكروسكوپ از جنس كوارتز ميباشد. بدليل مضر بودن اشعه ماوراء بنفش براي چشم انسان، از تصوير شيء عكسبرداري شده و سپس بر روي صفحه مانيتور قابل مشاهده است ( قدرت تفكيك 600 آنگستروم ).

 3 – ميكروسكوپ فلورسنس (Fluorescence Microscope )

بطوركلي مواد از لحاظ خاصيت فلورسانس دو نوعند :

- فلورسانس اوليه كه اين مواد ذاتاٌ خاصيت فلورسانس دارند يعني از خود نور ساطع ميكنند مثل ويتامينها و رنگها .

- فلورسانس ثانويه كه از خود خاصيت فلورسانسي نداشته و با رنگ آميزي و معرفهاي گوناگون از قبيل سولفات بربرين و نارنجي آكريدين خاصيت فلورسانسي را به آنها القاء ميكنيم. 

منبع تغذيه نور در اين ميكروسكوپ اشعه U.V. ميباشد. در اينجا نيز از تصوير شيء عكسبرداري شده كه بر روي صفحه مانيتور قابل مشاهده است

 4 –  ميكروسكوپ زمينه سياه ( Dark Field Microscope )

منبع تغذيه نور در اين نوع ميكروسكوپ نور مرئي ميباشد و با ايجاد انكسار نور توسط آئينه هاي محدب و مقعر شيء يا نمونه مورد بررسي، شفاف و نوراني در زمينه سياه ديده ميشود.

5 -  ميكروسكوپ اختلاف فاز ( Phase Contrast Microscope )

منبع تغذيه نور در اين نوع ميكروسكوپ نور مرئي ميباشد و براي بررسي بافتها يا نمونه هايي كه اختلاف انكساري نوري كمي دارند مورد استفاده قرار ميگيرد بدين منظور صفحه سوراخ داري به نام پلاك فاز در كندانسور تعبيه ميشود .

6 -  ميكروسكوپ الكتروني ( Electron Microscope )

پيشرفته ترين ميكروسكوپ قرن حاضر، با قدرت تفكيك 2 آنگستروم است. در اين ميكروسكوپ با عبور پرتوهاي الكتروني ساطع شده از رشته سيمي تنگستن با طول موج بسيار پائين از عدسي هاي متعدد كه در نهايت بر روي يك صفحه فلورسنت يا صفحه مانيتور، عكسبرداري صورت گرفته و تصوير شيء قابل مشاهده ميباشد.

 

اجزاي ميكروسكوپ نوري

       1- اجزاي نوري : اجزاي نوري عمدتاً مشتمل بر منبع تغذيه نور و قطعات مرتبط با آن ميباشد ، از قبيل لامپ با ولتاژ 20 وات ، فيلتر تصحيح نور و كندانسور كه كندانسور مشمل بر پنج قطعه است كه نور را تصحيح كرده و بر روي نمونه يا شيء مورد بررسي متمركز ميكند:

1 – فيلتر رنگي ( تصحيح نور )                     2 – ديافراگم كه حجم نور را تنظيم ميكند

3 – دو عدد عدسي محدب        4 – پيچ نگهدارنده كندانسور       5 - پيچ تنظيم ديافراگم

       2 – اجزاي مكانيكي :

1 – پايه ( Base ) : كليه قطعات ميكروسكوپ بر روي پايه مستقر ميباشد . در برخي از مدلهاي ميكروسكوپ نوري منبع نور ، فيوز و كابل برق در پايه تعبيه ميگردد .

2 – دسته ( Handle ) : جهت حمل و نقل ميكروسكوپ از دسته استفاده ميشود . نكته قابل توجه آنكه به هنگام جابجايي ميكروسكوپ آن را روي ميز كار نمي كشيم .

3 – لوله ميكروسكوپ  ( Barrel ): مشتمل بر عدسي شيئي ( Ocular lens ) و عدسي چشمي (Objective lens) كه با بزرگنــمائي هاي مختلف طراحي مي شوند. عــدسي شيـئي داراي بزرگنمائي هاي X4 ، X10 ،X40 ، X60 و X100 و عدسي چشمي داراي بزرگنمائي هاي X10 ، X15 ، X18 ميباشد كه بسته به نوع ميكروسكوپ متفاوت است. عدسي شيئي معمولاً از چندين عدسي محدب كه در آن تعبيه شده است تشكيل ميگردد.

4 -  صفحه گردان يا متحرك ( Revolver ) : عدسيهاي شيئي بر روي اين صفحه قرار ميگيرند و با چرخاندن آن موقعيت عدسيهاي شيئي تغيير ميكند.

5 -  پيچ حركات تند ( Macrometrique ) : اين پيچ بر روي دسته تعبيه شده است و باعث ميگردد كه صفحه پلاتين با سرعت بيشتري در جهت عمودي جابجا شود.

6 – پيچ حركات كند ( Micrometrique ) : اين پيچ بر روي پيچ حركات تند قرار داد و صفحه پلاتين را در جهت عمودي و درحد ميكرون جابجا ميكند .

7 – صفحه پلاتين ( Platine plate )  : صفحه اي است كه نمونه مورد نظر روي آن قرار ميگيرد و در جهت طول و عرض داراي دو خط كش مدرج ميباشد كه جهت ثبت و يادداشت مكان يك نمونه خاص بكار ميرود .

8 – پيچ طول و عرض : اين پيچ زير صفحه پلاتين قرار دارد كه آن را در جهت طول و عرض جابجا ميكند .

بزرگنمائي يك ميكروسكوپ حاصل ضرب بزرگنمائي عدسي شيئي در بزرگنمائي عدسي چشمي ميباشد .